Kent Konseyi Nedir?

Kent konseyi, kentteki önemli aktörleri bir araya getiren bir platformdur. Kamu kurumlarının, sivil toplumun, meslek örgütlerinin, siyasi partilerin ve muhtarların temsilcileri, kent konseyinde bir araya gelir. Kent konseyi, her türden farklılığa açık olarak bir kentin büyük buluşma arenasıdır. Kent konseyi dışlayıcı ve ayrıştırıcı olmak yerine, olabildiği kadar çok kapsayıcı olma ilkesine dayalıdır.

Kent konseyinin hukuki dayanağı, belediye kanunudur (madde 76). Kent konseyinin ilk kuruluşu, belediye başkanının çağrısıyla olur. Ancak kent konseyi, belediyenin bir birimi, müdürlüğü veya uzantısı değildir. Sivil bir oluşumdur.

Kent konseyleri, demokratik katılımı kolaylaştırmak ve geliştirmek amacıyla kurulmuştur. Türkiye’de kent konseyi, en önemli kurumsal katılım aracıdır.

Kent konseyinin temel işlevleri, kentteki çeşitli aktörlerden oluşan bileşenleri ve paydaşları ile kentteki sorunları ortak akılla tartışmak; farklı paydaşlar arasında uzlaşma ortamları sağlamak; kamu kurumları ile toplum kesimleri arasında yeni köprüler ve diyalog kanalları kurmak; demokratik katılımı geliştirmek ve sivil toplumu güçlendirmektir. Kent konseyi, kentte gönüllü dayanışmayı harekete geçiren bir kurumdur.

Kent konseyi, temel işlevlerini hayata geçirebilmek ve katılımı sağlamak için, bir iç organizasyona sahiptir. Kentteki çeşitli kurumların temsilcileri, kent konseyinin üyeleridir ve bunlar aynı zamanda konseyin genel kurulunu oluşturur. Genel kurul; konsey yürütme kurulu, konsey başkanı ve konsey genel sekreterinin seçiminde söz sahibidir. Kent konseyinin çalışmalarını, kent konseyi başkanı ve genel sekreteri koordine eder.

Kent konseyinde sorunların, fikirlerin ve projelerin geniş biçimde tartışılacağı ilk yer, çalışma gruplarıdır. Kent konseyi, üyelerin talepleri, eğilimi ve kentin öncelikleri doğrultusunda pek çok çalışma grubu kurar. Çalışma grupları, tematik / konu bazlı gruplardır. Bu gruplara katılabilmek için, kent konseyi üyesi olmak şart değildir. Çalışma grupları, daha geniş yelpazede bir katılıma imkan sağlar. Bu gruplarda pek çok konu ele alınır, tartışılır, raporlaştırılır. Bu raporlar ve öneriler, konseyin yetkili kurullarında görüşüldükten sonra, belediye yönetimiyle ve diğer ilgili kurumlarla paylaşılır, konunun takibi yapılır.

Kent konseylerinde kadın meclisi, çocuk meclisi, gençlik meclisi vb. meclisler kurulabilir.

Belediye kanunu, kent konseyini sivil bir platform olarak öngörmüştür. Ona bir tüzel kişilik vermemiş, özel bir bütçe tahsis etmemiştir. Ancak kanun, kent konseyinin faaliyetlerini yürütebilmesi için gerekli ayni ve mali destekleri belediyelerin yapmasını emretmiştir. Bu nedenle belediyeler bütçelerini yaparken, kent konseyi faaliyetlerini destekleyecek gider kalemlerini de bütçeye koyarlar.

Belediye ile kent konseyi arasında yakın bir ilişki vardır. Bu ilişkinin niteliği değişkenlik gösterir. İstanbul Kent Konseyi, kendi Yönergesinde, bu ilişkinin ılımlı mesafe ilkesine dayalı olmasını kabul etmiştir. Kent konseyi, belediyeyle yakın diyalog içinde olan ancak kendi duruşunu koruyarak kentin sorunlarının konuşulmasına, tartışmasına ve ortaklaşılan çözümlerin takibinin yapılmasına katkı sağlayan bir kurumdur.

Kent Konseyleri 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 26313 sayılı Kent Konseyi Yönetmeliği’ne dayanarak Türkiye’de kurulmuş yapılardır. Kuruluş amaçları;

Kent yaşamında, kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunması, sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, katılım, yönetişim ve yerinden yönetim ilkelerini hayata geçirmek.

Merkezi yönetimin, yerel yönetimin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve sivil toplumun ortaklık anlayışıyla, hemşehrilik hukuku çerçevesinde buluştuğu; kentin kalkınma önceliklerinin, sorunlarının, vizyonlarının sürdürülebilir kalkınma ilkeleri temelinde belirlendiği, tartışıldığı, çözümlerin geliştirildiği ortak aklın ve uzmanlaşmanın esas olduğu demokratik yapılar ile yönetişim mekanizmalarını ifade eder.

Kent Konseyinin katılımcıları

Kent konseyi; merkezi yönetimi, yerel yönetimi, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını ve sivil toplumu ortaklık anlayışı ile buluşturmak üzere aşağıda belirtilen kişi, kurum ve kuruluş temsilcilerden oluşur:

• Mahallenin en büyük mülki idare amiri veya temsilcisi,
• Belediye başkanı veya temsilcisi,
• Sayısı 10’u geçmemek üzere illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar tarafından belirlenecek kamu kurum ve kuruluşların temsilcileri,
• Mahalle sayısı yirmiye kadar olan belediyelerde bütün mahalle muhtarları, diğer belediyelerde belediye başkanının çağrısı üzerine toplanan mahalle muhtarlarının toplam muhtar sayısının yüzde 30’unu geçmemek ve en az 20’den az olmamak üzere kendi aralarından seçecekleri temsilcileri,
• Belediye teşkilatını kurmuş olan siyasi partilerin temsilcileri,
• Üniversitelerden ikiden fazla olmamak üzere en az bir temsilci, üniversite sayısının birden fazla olması durumunda her üniversiteden birer temsilci,
• Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, noterlerin, baroların ve ilgili dernekler ile vakıf temsilcileri,
• Kent konseyince kurulan meclis ve çalışma gruplarının birer temsilcisi.

Kent Konseyinin görevleri

• Yerel düzeyde demokratik katılımın yaygınlaştırılmasını, hemşerilik hukuku ve ortam yaşam bilincinin geliştirilmesini, çok ortaklı ve çok aktörlü yönetişim anlayışının benimsenmesini sağlamak,
• Sürdürülebilir gelişmenin sağlanması ve bu konuda ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik planların hazırlanması ve uygulanmasını sağlamak,
• Kente ilişkin temel stratejiler ve faaliyet planlarının belirlenmesinde, uygulama ve izleme süreçlerinde tüm kenti kapsayan ortak bir aklın oluşturulmasında katkıda bulunmak,
• Yerellik ilkesi çerçevesinde katılımcıların, demokrasiyi ve uzlaşma kültürünü geliştirmek,
• Kentin kimliğine ilişkin tarihi, kültürel, doğal vb. değerlere sahip çıkmak ve geliştirmek,
• Kent kaynaklarının etkili, verimli ve adil kullanımına katkıda bulunmak,
• Sürdürülebilir kalkınma anlayışına dayalı kentin yaşam kalitesini geliştiren, çevreye duyarlı ve yoksulluğu giderici programları desteklemek,
• Sivil toplumun gelişmesine ve kurumsallaşmasına katkıda bulunmak,
• Çocukların, gençlerin, kadınların ve engellilerin toplumsal yaşamdaki etkinliklerini artırmak ve yerel karar alma mekanizmalarında aktif rol almalarını sağlamak
• Kent yönetiminde saydamlık, katılım, hesap verebilirlik, öngörülebilirlik ilkelerinin uygulanmasına katkıda bulunmak,
• Kent konseyinde oluşturulan görüşlerin değerlendirilmek üzere ilgili belediyeye gönderilmesini sağlamaktır.

Kent Konseyinin çalışma ilkeleri

Kent Konseyi, aşağıdaki ilkeler temelinde çalışmalarını sürdürür.

• YG21 süreci kapsamında, kentine sahip çıkma, aktif katılım ve çözümde ortaklık ilkelerinin bütünlüğünde, kentlerin yaşanabilir bir geleceğe taşınmasına katkıda bulunmak,
• Türkiye Devletinin imzaladığı ve onayladığı Birleşmiş Milletler Zirveleri ile diğer uluslararası sözleşmelerde kent ve kent yaşamına yönelik temel ilkeleri hayata geçirmek,
• Kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunması, sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, katılım ve yerinden yönetim ilkelerini ön planda tutmak,
• Kent Konseyi, uluslararası gelişmeleri ve ülke koşullarını gözeterek, tarafsız bir yaklaşımla görüş ve önerilerini oluşturmak,
• Katılımcılığı ve ortak akla dayanan uzlaşmayı esas almak,
• Değişimi ve yenilikleri önceden fark ederek sonuç odaklı çalışma kültürünü benimsemektir.

KENT KONSEYİ NEDİR

8 Haziran 2010’dan beri çalışmalarını sürdüren Kent Konseyi, merkezi ve yerel yönetimlerin, meslek odalarının, üniversitelerin, sendikaların, hak temelli sivil toplum kuruluşlarının ve İzmir’de yaşayan sosyal sorumluluk sahibi gönüllülerin bir arada olduğu sivil bir oluşum olarak,  yasal dayanağını 5393 sayılı Belediye Kanunu, 26313 sayılı Kent Konseyi Yönetmeliği ve 21 Ocak 2023 tarihli İzmir Kent Konseyi Seçim ve Çalışma Esasları Hakkında Yönergesinden alan Büyükşehir Belediye Meclisine kente dair önerge verme hak ve yetkisine sahip demokratik bir yapıdır.

Kent Konseyi;

• kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesini, 
• yaşayanların evrensel değerlerdeki hak ve hukukunun korunmasını,
• Sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, katılım gibi yönetişim ve yerinden yönetim ilkelerini hayata geçirmeyi,
• ortak aklı, uzlaşma merkezi, birlikte çalışma, eyleme gücü olmayı amaçlar. 

MİSYONUMUZ

• Kent yaşamında, kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunması, sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, çoğulcu ve katılımcı demokrasi anlayışı ile karşılıklı saygı ve hoşgörü içerisinde katılım, yönetişim ve yerinden yönetim ilkelerini hayata geçirmek.

VİZYONUMUZ

• Hoşgörü kenti , kültürel zenginliği ile geçmişten geleceğe uzanan uluslararası marka bir kent olma yolculuğunda, kentin tüm dinamikleri ile birlikte katılımcı demokrasi anlayışıyla katkı sunmak,
• kamu kurum ve kuruluşlarıyla özel ve sivil örgütleri, özel sermaye kurum ve temsilcileriyle gönüllü yurttaşları, ’iyi yönetişim’, ‘kamu yararı’ ve ortak paydasında bir araya getirerek yereldeki katılımcı ve çoğulcu demokrasinin gelişimine katkıda bulunmak,
• Kent Konseyi, meclisler ve çalışma grupları, düzeyindeki işbirliklerini, ‘stratejik ortaklık’, ‘stratejik işbirliği’, ‘karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma’ ve ‘proje ölçekli iş paylaşımı’ gibi farklı şekil ve boyutlarda yürütmek,
• tüm kamu kurum ve kuruluşlarıyla sivil örgütlerin ve gönüllü yurttaşların yerel sorunların çözümüne yönelik birlikte çalışmasını sağlamak, ortak akıl ve dayanışma kültürünün gelişimine katkıda bulunmak,
• Şehrin kalkınma planı ve bölge düzenlemeleri süreçlerini etkileyecek çalışmalar yapmak, kalkınma politikalarına katkı koymak,
• Yerel demokrasi yoluyla halk oylaması, halk toplantıları, kamuoyu yoklaması düzenlemek, belediye meclis toplantılarına, forumlara katılmak, sivil toplum kuruluşları ile ortak çalışmalar gerçekleştirmek, merkezi ve yerel yönetimler, kent konseyleri ile yönetişimle ilgili konularda diyalog içerisinde olmak
• Yerelde dezavantajlı grupları ve yoksulluğu giderici programları desteklemek,
• değer katacak projelerde ulusal ve uluslararası iş birlikleri ile İzmir’in tarihi, kültürel, doğal vb. tüm değerlerine sahip çıkmak, geliştirmek
• Sivil toplumun güçlenmesine ve kent paydaşı olmasına katkı sunmaktır.