Engellilik tanımı

Engellilik, bir kişinin fiziksel, zihinsel, ruhsal veya duyusal yeteneklerindeki eksiklikler veya kayıplar nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini ve toplumsal yaşama katılımını sınırlayan durum olarak tanımlanır.

Detaylı Açıklama

1. Fiziksel Engellilik
   • Hareket veya kas sistemindeki kısıtlılıklar.
   • Örnek: Tekerlekli sandalye kullanımı, kol veya bacak hareketlerinde sınırlılık.
2. Zihinsel / Bilişsel Engellilik
   • Öğrenme, anlama, problem çözme veya karar verme yeteneklerinde sınırlamalar.
   • Örnek: Down sendromu, otizm spektrumu bozuklukları.
3. Ruhsal / Psikiyatrik Engellilik
   • Psikolojik veya duygusal rahatsızlıklar nedeniyle toplumsal yaşamda güçlük yaşama.
   • Örnek: Şizofreni, ağır depresyon.
4. Duyusal Engellilik
   • Görme veya işitme kaybı.
   • Örnek: Körlük, sağırlık, kısmi işitme kaybı.

Önemli Notlar

• Engellilik doğuştan veya sonradan kazanılmış olabilir.
• Engellilik, bir yetersizlik değil, toplumla etkileşimde yaşanan sınırlılıklar olarak da görülür.
• Engelli bireylerin topluma eşit katılımı için erişilebilirlik ve destekler önemlidir.

Türkiye’de engellilik, yalnızca bireyin fiziksel, zihinsel, ruhsal, duyusal veya sosyal yeteneklerindeki kayıplarla değil, aynı zamanda bu kayıpların toplumsal yaşama katılımını sınırlayan çevresel ve tutumsal engellerle de ilişkilidir. Bu anlayış, engelliliği sadece bireysel bir durum olarak değil, toplumsal bir olgu olarak ele alır.

🇹🇷 Türkiye’de Engellilik Tanımı

Türkiye’de engellilik, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun‘da şu şekilde tanımlanmıştır:

“Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen birey” Tübitak Ansiklopedi.

Bu tanım, engelliliğin sadece bireysel bir durum olmadığını, aynı zamanda çevresel ve toplumsal faktörlerin de etkili olduğunu vurgular.

🧠 Engellilik Türleri

Engellilik, aşağıdaki kategorilerde sınıflandırılabilir:

• Fiziksel Engellilik: Hareket kabiliyetindeki sınırlılıklar.
• Zihinsel Engellilik: Bilişsel işlevlerdeki bozukluklar.
• Ruhsal Engellilik: Psikolojik sağlık sorunları.
• Duyusal Engellilik: Görme, işitme veya diğer duyulardaki kayıplar.
• Sosyal Engellilik: Toplumsal dışlanma veya ayrımcılık nedeniyle yaşanan zorluklar.

Bu kategoriler, engelliliğin farklı boyutlarını anlamamıza yardımcı olur ve her bireyin ihtiyaçlarının farklı olabileceğini gösterir.

📊 Türkiye’deki Engelli Nüfus

2023 yılı itibarıyla Türkiye’de Ulusal Engelli Veri Sistemi’ne kayıtlı 2.511.950 engelli birey bulunmaktadır. Bunlardan 775.012’si ağır engellidir. Bu veriler, engelliliğin toplumda ne kadar yaygın olduğunu ve bu bireylerin desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. TİHEK

⚖️ Engellilik ve İnsan Hakları

Türkiye, Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’yi imzalayarak engelli bireylerin insan haklarını güvence altına almıştır. Bu sözleşme, engelli bireylerin eşitlik, fırsat eşitliği, bağımsızlık, özerklik, katılım ve farklılıklara saygı gibi haklardan tam ve eşit şekilde yararlanmasını amaçlamaktadır. TİHEK

🔄 Engellilik ve Toplumsal Katılım

Engellilik, sadece bireysel bir durum değil, aynı zamanda toplumsal bir sorundur. Toplumun engelli bireylere yönelik tutumları, erişilebilirlik, eğitim ve istihdam gibi faktörler, engelli bireylerin toplumsal yaşama katılımını doğrudan etkiler. Bu nedenle, engellilikle mücadele, sadece engelli bireylerin değil, tüm toplumun sorumluluğudur.