Engelli bireyler toplumun kendileriyle doğru iletişim kurmasını bekliyor

Görme engelli bireyler, hayatlarının kolaylaştırılması, toplumla bütünleşmelerinin sağlanması ve geleceğe umutla bakabilmeleri için insanların kendileriyle “doğru iletişim” kurmalarını talep ediyor.

Temel hak ve özgürlüklerinin yanında diğer vatandaşlara sunulan imkanlardan eşit şartlarda yararlanmak isteyen görme engelliler, bu konuda toplumda gerekli duyarlılığın sağlanmasını bekliyor.

Eğitimde Görme Engelliler Derneği (EGED) Üyesi Çağla Özgür, 7-14 Ocak’taki “Beyaz Baston Görme Engelliler Haftası” dolayısıyla doğuştan görme engelli birey olarak yaşadıkları sorunları AA muhabirine anlattı.

Özgür, kentin büyük ve yoğun olmasından dolayı bazı problemlerle karşılaştığını, birçok yerde başlatılan inşaat ve yol çalışmaları sırasında yeteri kadar güvenlik önlemi alınmadığını söyledi.

Bu durumun şehrin erişilebilirliğini çok etkilediğine dikkati çeken Özgür, yolun karşısına geçerken trafik ışıklarının sesli olmaması nedeniyle çeşitli zorluklarla karşılaştıklarını vurguladı.

Kaldırımların görme engelliler için çok ciddi sorun teşkil ettiğinin altını çizen Özgür, şöyle devam etti:

“Kaldırımlar sadece körler için değil, pusetli ve tekerlekli sandalyeli gibi birçok farklı gruptan insan için de erişilebilir değil çünkü kaldırımlar çok dar. Dar olmasının yanı sıra bazı yerlerde hiç kaldırım yok. Bazı yerlerde ise kaldırımlar hiç düz değil ve kullanılamaz durumda. Örneğin evden toplu taşımaya gittiğim yolda bir kaldırım var. Kaldırımın üstünde bir ağaç var. Ağaç kaldırımın yürünen tarafına doğru eğilmiş ve tam da kaldırımın ortasında bulunuyor. Kaldırımın diğer kısmında da evin merdiveni var. Kaldırımın üstünde yürünecek yer kalmamış durumda.”

Özgür, kaldırımlara masa sandalye konulmaması gerektiğini anlatarak, otomobillerin, motosikletlerin ve elektrikli skuterlerin kaldırıma park edilmesini eleştirdi.

Metrobüs kullanımı konusunda çok çekimser olduğuna değinen Özgür, “Çünkü metrobüs hiç erişilebilir değil. Benim karşılaştığım metrobüslerde genellikle sesli anons sistemi çok zayıf. Onun yanı sıra Marmaray’da bazı istasyonlarda tren gelirken ses kısık.” dedi.

Toplu taşımada otobüs kullanmak istediği zaman gerekli bilgilere çok rahat erişemediğini dile getiren Özgür, otobüslerin ne zaman kalkacağını veya geleceğini gösteren bazı uygulamaların çok isabetli olmadığını, otobüs kullanırken birilerine sorması gerektiğini kaydetti.

Özgür, minibüslerin de otobüsler gibi çok kullanışlı olmadığına işaret ederek, durağa geliş zamanları ve nereye gittiği konusunda bir bilgi bulunmadığını, şoförlerinin de davranış konusunda eksiklikleri bulunduğunu belirtti.

Metroda iki aracın arasındaki boşluğa düşmemeleri için cam paravan kullanılması ve sadece kapıların açılıp kapandığı bölümlerin açık bırakılması gerektiğini aktaran Özgür, yollardaki çukurların da kapatılmasını istedi.

Görme engellilerin iletişim kurarken yaşadığı sorunlar

Özgür, İstanbul’un erişilebilirlik noktasında altyapının ve ulaşımının yeterli olmadığına, bunun daha fazla geliştirilmesi gerektiğine dikkati çekerek, kentte yaşayanların görme engelli birisiyle iletişim kurarken yaşadığı sorunları anlattı.

Bir kafeye gidip “Merhaba.” dediğini, çalışanın kendisine asla cevap vermediğini belirten Özgür, siparişini verdikten sonra sıradaki müşteriyle çalışanın merhabalaştığını ve sohbet ettiklerini dile getirdi.

Özgür, yolda yürürken insanların kendisine bir şey demeden çarparak ya da sıkıştırarak sağından veya solundan geçmeye çalıştığını ifade ederek, şunları söyledi:

“Bunu bana söyleseler ben zaten onlara kolaylık sağlayacağım. Birbirimize zaten yol verebiliriz, ben de onlara yol verebilirim. Bu sorun değil. İnsanlar nasıl iletişim kuracaklarını bilmiyorlar. Böyle o kadar çok olay yaşıyoruz ki. İnsanlar, toplu taşımada yer vermek istiyorlar ya da boş yer varsa orayı göstermek istiyorlar. Beni sürükleyip oraya doğru götürmeye çalışıyorlar ya da beni kolumdan tutup kendilerine doğru çeviriyorlar. İnsanlar, nasıl hitap edeceğini bilmiyor. Yanıma yaklaştığında ‘Pardon.’ dediğinde ben anlarım ya da sadece omzuma dokunsa yeterli. Kendine çevirmesine, sürüklemesine gerek yok. Bugün kafede yaşadığım gibi ‘Merhaba.’ dediğimde, bana ‘Merhaba.’ densin istiyorum çünkü karşımda biri olduğunu anlamam lazım. Hatta ben demeden önce bana ‘Merhaba.’ derseler çok daha iyi olur.”

Koşuyla ilgilendiğinden bahseden Özgür, antrenmanlarını Maltepe’deki Kenan Onuk Atletizm Pisti’nde yaptığını kaydetti.

Özgür, antrenmanları beraber yaptığı koşu grubunun olduğuna değinerek, “Bir keresinde arkadaşlarımla orada içeri girdiğimde ailem de yanımdaydı. Ben içeri girdim, antrenmana başladık. Ben gittikten sonra oradaki çalışanlardan biri, ailemin yanına gelip ‘Burada ne arıyor?’ diye sormuş. Bunu merak edebilir, burada sorun yok ama bana sorsa çok daha iyi olur. Ben bunu ‘Senin hakkında böyle söylendi.’ diye ailemden duymak zorunda değilim.” dedi.

İnternet sitelerinin görme engelliler için uygun olmadığını, Spor İstanbul’un internet sitesini kullanamadığını, bu konuda elektronik postayla şikayetini de ilettiğini fakat herhangi bir geri bildirimde bulunulmadığını aktaran Özgür, görme engellilerle iletişim konusunda “insanların bilinçlendirilmesi” gerektiğinin altını çizdi.

“Sokakta karşılaştığınız insanların bilgisi yok”

EGED Üyesi Çağla Özgür, insanların zihninde olan standartlara göre her şeyin planlandığını dile getirerek, “Öğretmenlerin engelli olan ya da ek ihtiyaca sahip olan öğrenciyle nasıl iletişim kuracağını bilmediğini görüyorum. Öğrenciler bilmiyor, öğretmenler bilmediği için öğrencileri de yönlendiremiyor. Farklı yerlerde çalışan insanların da bilgisi yok. Sokakta karşılaştığınız insanların bilgisi yok.” değerlendirmesini yaptı.

Özgür, insanların görme engelli birisiyle nasıl iletişim kurması gerektiği konusunda bilinçlenmesinin önemli olduğunu sözlerine ekledi.