Engellinin haklarına abaküs hesabı: Engelli emekliliğinde hak gaspına tepki

Engelli bireyler, SGK’nin emeklilikte “tek hastalık” esaslı yeni uygulamasının kazanılmış haklarını yok saydığını belirterek tepki gösterdi. CHP’li Dr. Aylin Yaman, düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu söyledi.

Engelli bireyler, emeklilik haklarının “matematik oyunlarıyla” gasbedildiğini belirterek SGK’ya tepki gösterdi. Kalp, göz ve ortopedik rahatsızlıkları nedeniyle toplam iş gücü kaybı yüzde 40’ı aşmasına rağmen yalnızca “en yüksek oranlı tek hastalık” esas alınarak sağlam kabul edilen yurttaşların bulunduğunu vurgulayan engelliler, yıllardır uygulanan Balthazard Formülü’nün yok sayıldığını ve 2008 öncesi kazanılmış vergi indirimi haklarının da görmezden gelindiğini dile getirdi.

CHP Milletvekili ve Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu üyesi Dr. Aylin Yaman ve engelli yurttaşlardan biri olan Cafer Esmer, yeni düzenlemeyle birlikte kazanılmış haklarının fiilen yok sayıldığını belirterek yaşadıklarını gazetemize anlattı.

Engelliler Konfederasyonu, engelli emekliliğinde yaşanan hak kayıplarına ve “tek hastalık” uygulamasına karşı tepki göstererek, devletin tüm engellilik durumlarını dikkate alarak adil bir emeklilik sistemi talep etti.

Dr. Aylin Yaman, uygulamanın bütüncül yaklaşımı yitirdiğini söyleyerek, “Uygulamadan kaldırılan Balthazard formülüne dayalı değerlendirme, engelli bireye bütüncül bakan bir uygulama idi. Bu yöntem, kişinin tüm engellerini hesaplayarak yaşamın içinde engeli nedeniyle karşılaşabileceği her türlü zorluğu kapsıyordu. Şu anda sadece en yüksek oranlı engel değerlendiriliyor ve bu durum bütüncül yaklaşımı zedeliyor” dedi.

SGK, VERGİ İNDİRİMİ BELGESİNİ NEDEN GEÇERSİZ SAYIYOR?

Yaman, SGK’nın vergi indirimi belgelerini geçersiz sayma gerekçesini açıkladı. “15 Ocak 2025 tarihli 7538 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un yürürlüğe girmesiyle, engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanarak yaşlılık aylığı bağlanması süreci sonlandırıldı” dedi.

2008 ÖNCESİ HAKLAR GERİ ALINABİLİR Mİ?

“Bu durumu hukuka uygun bulmuyoruz” diyen Yaman, engellilerin kazanılmış haklarının geri alınmasının Anayasa’ya aykırı olduğunu söyledi. “Anayasa’nın 10. maddesi engelliler için eşitlik ilkesini tanımlar, Madde 61 ise doğrudan sosyal güvenlik hakkını ortaya koyar ve devlete aktif yükümlülük verir. Ayrıca 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, engellilerin toplumsal yaşama tam ve etkin katılımını güvence altına alır” dedi. Yaman, uluslararası sözleşmelere de dikkat çekerek, “Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ILO sözleşmeleri, kazanılmış hak kavramını koruma altına alır. Tüm bu mevzuata dayanarak konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdık” diye konuştu.

TOPLAM İŞ GÜCÜ KAYBI GÖZ ARDI EDİLİYOR

Kalp, göz ve ortopedik rahatsızlıkları nedeniyle toplam iş gücü kaybı yüzde 40’ı aşan engellilerin durumu hakkında da açıklama yapan Yaman, yeni uygulamanın eksikliklerini anlattı. “Yeni uygulamada ‘Çalışma Gücü Kaybı’, toplam üzerinden değil, yalnızca en yüksek oranlı engel üzerinden değerlendiriliyor. Mantık, kişinin iş yapmasına engel olacak en yüksek orana bakmak. Diğer engellerin yaşam zorluğu hesaba katılmıyor. Bu nedenle, eşik değer olan %40 oranlı bir engel yoksa, kişi çalışma gücü yerinde kabul ediliyor. Oysa her engel, bireyin yaşamında zorluk yaratır. SGK, olaya sadece matematik hesabı olarak bakarsa, sosyal devlet anlayışı yara alır” dedi.

MAĞDUR YURTTAŞ: “OYUN DEVAM EDERKEN KURAL DEĞİŞTİRİLDİ”

Ekim 2008 öncesi işe girmiş ve vergi indirimi raporuyla emeklilik hakkı bulunan engelli çalışanlar, yapılan yasal değişiklik sonrası büyük bir mağduriyetle karşı karşıya kaldı. Engelli yurttaşlardan biri olan Cafer Esmer, yeni düzenlemeyle birlikte kazanılmış haklarının fiilen yok sayıldığını belirterek yaşadıklarını gazetemize anlattı.

Engelli mağdur yurttaş Cafer Esmer, mevcut sistemin adil olmadığını vurgulayarak, “Ekim 2008 öncesinde işe girmiş, yasalara uygun şekilde alınmış vergi indirimi raporuyla emeklilik hayali kuran binlerce engelli çalışan bugün büyük bir hayal kırıklığı yaşıyor” dedi. Esmer, “Oyun devam ederken kural değiştirildi. Elimizdeki geçerli raporlar yok sayıldı” ifadelerini kullandı.

“TEK HASTALIK ÜZERİNDEN DEĞERLENDİRMEYE ZORLANIYORUZ”

Yeni uygulamayla birlikte emeklilik değerlendirmelerinin tüm engellilik durumları dikkate alınmadan, yalnızca “tek hastalık” üzerinden yapıldığını söyleyen Esmer, “Bu sistem SGK eliyle ağırlaştırılmış bir değerlendirme dayatmasıdır. Mevcut raporlarımız hiçe sayılıyor, yeniden ve daha zor şartlara tabi tutuluyoruz” diye konuştu.

“35 BİN KİŞİ BİR ANDA ENGELLİ EYT’Lİ OLDU”

Yaşanan durumun bireysel değil, kitlesel bir mağduriyet olduğuna dikkat çeken Esmer, “Yaklaşık 35 bin engelli çalışan, emekliliğe gün sayarken bir anda haklarını kaybetmiş ‘Engelli EYT’li’ konumuna düşürüldü” dedi. Esmer, bunun sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığını söyledi.

“KANUNLAR GERİYE YÜRÜMEMELİ”

Taleplerinin son derece açık ve net olduğunu vurgulayan Cafer Esmer, “Kanunlar geriye yürümemeli. Yeni düzenleme, sadece yasalaştıktan sonra alınacak raporları kapsamalıdır” ifadelerini kullandı. Esmer, “Bizler mevcut vergi indirimi haklarımızla, herhangi bir mağduriyet yaratılmadan emekli olmak istiyoruz” dedi.

“HAKKIMIZI İSTİYORUZ, AYRICALIK DEĞİL”

Engelli çalışanların ayrıcalık değil, hak talep ettiğini belirten Esmer, “Yıllarca çalışmış, primini ödemiş, devlete güvenmiş insanlarız. Hukuki güvenliğin sağlanmasını ve kazanılmış haklarımızın iade edilmesini istiyoruz” diye konuştu.